He Aratohu ki te Ture Kaupapa Atawhai 2005
Updated June 2010
Ka taea e koe te pānui tētahi tārua o te Ture Kaupapa Kaupapa Atawhai 2005 i www.legislation.govt.nz, te hoko rānei tētahi tārua mai i tētahi toa pukapuka o Bennetts.
He Kupu Whakataki ki te Ture Kaupapa Atawhai
I whakamanahia te Ture Kaupapa Atawhai 2005 (te Ture) i te marama o Paenga-whāwhā 2005. Nā te Ture i tū ai te Komihana Kaupapa Atawhai (te Komihana) i te 1 o Hōngongoi 2005.
Ko ngā mahi matua a te Komihana he:
- whakatū me te whakahaere i tētahi pūnaha rēhita me te aroturuki mō ngā rōpū whakahaere kaupapa atawhai
- whakarato tautoko, mātauranga hoki ki te rāngai kaupapa atawhai mō ngā mahi kāwana me ngā mahi whakahaere pai.
I tīmata ngā rēhitatanga i raro i te Ture i te 1 o Hui-tanguru 2007 i te tuwheratanga o te Rēhita Kaupapa Atawhai (te Rēhita).
E āwhina ana te Komihana i ngā whakahaere e hiahia ana ki te rēhita mā te whakarato pārongo ki te reo mārama mō te Ture me te tono hoki ki te rēhita i raro i te Ture.
Return to top
Te Poari Whakakaere
E tohua tētahi poari e te Minita mō te Rāngai ā-Hapori, ā-Tūao hei kāwana i te Komihana.
Kei te Pou Whakahaere me ētahi atu kaimahi te kawenga mō ngā mahi ia rā o te Komihana.
Return to top
Hinonga Karauna Motuhake
He Hinonga Karauna Motuhake (ACE) te Komihana. He whakahaere motuhake tētahi ACE mai i te Kāwanatanga engari me “whai whakaaro” ki ngā kaupapa here kāwanatanga ina tohutohutia e tētahi minita haepapa.
Return to top
Ngā mahi a te Komihana
Ko ētahi o ngā mahi matua a te Komihana e ai ki te Ture he:
- whakarite mēnā me whakaae ki tētahi tono rēhita, kāore rānei
- aroturuki i ngā Puka Pārongo ā- Tau e tukua e ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita
- pūrongo me te tuku tūtohutanga ki te Kāwanatanga mō ngā take rāngai kaupapa atawhai
- whakatairanga pono ā-iwi me te māiatanga ki te rāngai kaupapa atawhai
- whakatenatena i te whakamahinga tōtika o ngā rauemi kaupapa atawhai
- ako i ngā rōpū kaupapa atawhai ki ngā mahi kāwana me ngā mahi whakahaere pai
- whakaara me te whakatairanga rangahau mō te rāngai kaupapa atawhai.
Return to top
Te whakatairanga o te pono ā-iwi me te māiatanga
Ko tētahi mahi a te Komihana he whakatairanga i te pono ā-iwi me te māiatanga ki te rāngai kaupapa atawhai.
Ka tutuki i te Komihana taua mahi mā te whakatenatena i ngā mahi kāwana pai me ngā mahi whakahaere pai, ā, mā te whakarato i ngā papanga mātauranga me ētahi atu āwhina. Ka āwhina tēnei kia tōtika ake ngā rōpū whakahaere.
Mā te rēhita me te aroturuki i ngā rōpū kaupapa atawhai tētahi atu tikanga mō te whakamōhio ki te iwi whānui kei te tutuki i ngā rōpū kaupapa atawhai ngā mahi e kī ana rātau kei te mahia e rātau.
Return to top
Te mātauranga me te tautoko
E wātea ana ngā tohutohu me ngā āwhina a te Komihana ki ngā rōpū kaupapa atawhai katoa, ahakoa rēhita, kāore rānei. Ka taea anō e te Komihana te tuku tohutohu ki te Kāwanatanga mō te rāngai kaupapa atawhai, ā, me te whakatairanga rangahau i te rāngai.
Return to top
Te rēhita
I whakatuwheratia te Rēhita Rōpū Kaupapa Atawhai i te 1 o Huitanguru 2007.
He mea tūao te rēhita hei rōpū kaupapa atawhai, ā, kāore he utu rēhita. Ka taea te rēhita i runga ipurangi, ā-pepa rānei.
Return to top
Hei aha te take o te rēhita?
He maha tonu ngā hua ka whiwhi i ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita:
1. Te whiwhi, te mau i ngā whakawāteatanga tāke
Nā ngā rerekētanga ki te Ture Tāke Moni Whiwhi 2004 me te Ture Tāke Pānga Tuku Iho me te Tāke Koha 1968, ko ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita me te Komihana anake e āhei ki ngā tāke whakawāteatanga mō te kaupapa atawhai.
Nā te whai i te tāke whakawāteatanga kua kore ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita e utu tāke moni whiwhi (me te tāke utu mahi motuhake), ā, kāore ngā kaituku koha ki ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita e utu i te tāke koha. I uru mai ēnei rerekētanga i te 1 o Hōngongoi 2008. Kāore ēnei rerekētanga e whai pānga ki te mana kaituku.
2. Te whai ingoa ki runga i te Rēhita Rōpū Kaupapa Atawhai
Ka taea e te iwi whānui te tiro i runga i te Rēhita i runga ipurangi i www.charities.govt.nz ki te rapu mōhio mō tētahi rōpū kaupapa atawhai rēhita.
3. Te tiki nama rēhita
Ka tukuna e te Komihana tētahi nama rēhita ahurei ki ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita, e taea e rātau te pānui ki runga papanga tokonga. He tohu ki te iwi whānui kei te ū ngā kaupapa a te rōpū rēhita mō te rēhita i raro i te ture.
4. Ngā pārongo mō te rāngai kaupapa atawhai
Mā te rēhita, ka whakaratoa e te Komihana ngā pārongo mō te rāngai kaupapa atawhai i Aotearoa. Ka āwhina tēnei i te Komihana ki te whakatutuki i tana kaupapa mātauranga me te tautoko ki te rāngai me te iwi whānui.
5. Te haere ki ngā hui ā-tau a te Komihana
Whakahaeretia ai e te Komihana ngā hui ā-tau e āhei ai ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita te whai wāhi mai. Ka whai wāhi ngā rōpū kaupapa atawhai ki te tuku kōrero ki ngā mahi a te Komihana.
Return to top
Tērā pea me rēhita ngā rōpū tiaki kaupapa atawhai me ngā manatōpū
Ahakoa he rōpū tiaki kaupapa atawhai, manatōpū rānei tētahi whakahaere, me rēhita tonu ki raro i te Komihana mēnā e hiahia ana kia whai hei hinonga rōpū kaupapa atawhai rēhita.
Return to top
Ko wai hei rehita?
Ka taea e tētahi whakahaere te rēhita mēnā:
- i whakatūria me te whakahaere mō ngā kaupapa atawhai
- ehara mō te whiwhi hua whaiaro ki tētahi tangata, rōpū rānei
- e whai ingoa ū ki te Ture
- ko ngā āpiha o te whakahaere e whai tohu kia tū hei āpiha i raro i te Ture.
Ka taea e tētahi whakahaere te uru ki te rēhita mēnā e whai ana i tētahi kaupapa atawhai-kore tuarua, tāpiri rānei (pēnei i te taunakitanga) hei wāhanga o tā rātau kaupapa kaupapa atawhai.
Return to top
Te whakarite mō te rēhita ā- rōpū
Nā te Ture e āhei ana te Komihana te whakarite i ētahi rōpū kaupapa atawhai ānō nei he hinonga kotahi iho. Me mātua tau te Komihana kei te:
- ū ia whakahaere i roto i te rōpū ki te rēhitatanga hei rōpū kaupapa atawhai
- tata te hono o ngā whakahaere
- tika ki te whakarite i ngā whakahaere nō te rōpū kotahi.
Me titiro anō te Komihana ki te whānuitanga e ōrite ai ngā kaupapa atawhai o ngā whakahaere.
Return to top
Te whakamāramatanga o te kaupapa atawhai
E whakamahia ana e te Komihana te aromatawai ngātahi tawhito mō te kaupapa atawhai. E ai ki te aromatawai, me mārama te takoto o ngā ture o tētahi whakahaere ko ana kaupapa mō tētahi, ētahi rānei o ēnei e whai ake:
- te whakamāmā i te pōharatanga
- te hāpai i te mātauranga
- te hāpai i te whakapono
- ētahi atu take e whai hua ai te hapori.
Mō te hapori anō te whai hua o te whāinga o te rōpū kaupapa atawhai.
Return to top
Ngā whakaritenga rēhitatanga
Mō te rēhita, ko tā ngā whakahaere me:
- whakakī i tētahi puka tono, e whai ana i ngā pārongo mō ā rātau mahi kaupapa atawhai ināianei, me ērā e tūmanakotia
- tuku i tētahi tārua o ā rātau ture, kaupapa ture, tūtohinga, tētahi atu pepa whakatakoto tikanga whakahaere rānei
- whakamana i ngā āpiha o te whakahaere mā te whakakī i tētahi Puka Whakaaetanga Āpiha.
Ina rēhita, ko tā ngā whakahaere me:
- tuku i tētahi Puka Pārongo ā- Tau i roto i te ono marama o te rā whakarite
- whakamōhio atu ki te Komihana i roto i te toru marama mēnā ka rerekē ngā pārongo mō tō rātau whakahaere.
E āwhina ana te Komihana i ngā rōpū kaupapa atawhai ki te rēhita mā te:
- whakarato aratohu mō te tono
- whakarato i ngā pārongo o te wā mō te whakaritenga mō te rēhita pēnei i te kaupapa atawhai, ingoa me ngā āpiha
- whakarite kei te ū ngā pārongo o te Rēhita ki ngā whakaritenga o te Ture.
Return to top
Te ūruhitanga o ngā whakaritenga rēhita
E whai mana ana te Komihana ki te tirotiro kei te tutuki i ngā rōpū kaupapa atawhai rēhita tā rātau kaupapa ake me te ū anō ki te Ture.
Kei te Komihana anō te mana ki te:
- whakatau whiunga whakahaere mō te kore ū ki ngā whakaritenga o te Ture
- tuku pānui whakatūpato
- whakamōhio i te kore ū
- whakahaere whakatenatena anō
- tango i te rēhita ngā rōpū kaupapa atawhai i kaha, i auau rānei te takahi i ngā whakaritenga o te Ture.
Return to top
Te rēhita
Ka taea te mahi i runga ipurangi, ā- pepa rānei.
E whakahaeretia e te Komihana tētahi hōtaka mātauranga me te pārongo ki te āwhina i ngā whakahaere e hiahia ana ki te rēhita.
Return to top
Te utu o te rēhita
Kāore he utu mō te tono ki te rēhita.
Return to top
Te utu mō te tuku Puka Pārongo ā-Tau
He utu mō te tuku i te Puka Pārongo ā-Tau mō ngā rōpū kaupapa atawhai e nui atu i te moni whiwhi ā-tau i te $10,000.
Ko te utu he:
- $50 mō te tuku ā-ipurangi
- $75 mō te tuku ā-pepa
Kāore he utu mō te tuku Puka Pārongo ā-Tau ki ngā rōpū whakahaere kaupapa atawhai e iti ake ā rātau moni hua ā-tau i te $10,000.
Return to top
Ngā kawenga a Te Tari Tāke
Kei te Tari Tāke tonu te kawenga mō te whakahaere i ngā tāke whakawateatanga. E whai kawenga tonu ana te Tari Tāke mō te arotake i te mana whakawhiwhi (ngā koha ki tētahi rōpū kaupapa atawhai e āhei mō ngā moni tuku me ngā tangohanga).
Ko te tikanga e āhei ana ngā rōpū kaupapa atawhai i raro i te Ture Rōpū Kaupapa Atawhai mō ngā whakawāteatanga mai i te tāke moni whiwhi ki ētahi, te katoa rānei, o ā rātau moni hua.
Kāore he here ki a rātau ki te tono ki Te Tari Tāke mō aua whakawāteatanga.
Ina rēhita, ka whiwhi pārongo rātau mai i Te Tari Tāke e rārangi ana i ngā whakawāteatanga e āhei ana rātau, ā, me ngā mea hei tutuki mā rātau kia ū ai ki ngā whakaritenga o aua whakawāteatanga.
Kua whakaputahia e Te Tari Tāke te Operational Statement OS 06/02 Interaction of tax and charities rules, e kapi ana i te tāke whakawāteatanga me te mana whakawhiwhi, e whakarato pārongo ana anō mō ngā whakaritenga mō te whakawāteatanga tāke moni whiwhi me te mana whakawhiwhi. Ka taea e koe te tiki tārua o tēnei whakaaturanga i www.ird.govt.nz.
Mō ētahi atu pārongo mō ngā tāke whakawāteatanga, tēnā whakapā atu ki Te Tari Tāke i 0800 377 774.
Return to top
Ētahi atu pārongo
Ka taea e koe te pānui tētahi tarua o te Ture Rōpū Kaupapa Atawhai 2005 i www.legislation.govt.nz, hokona mai rānei i te toa pukapuka o Bennetts
Return to top